GIẢI PHÁP TỔNG THỂ TRONG ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN NGỮ VĂN

Trong những năm gần đây, kỳ thi Tốt nghiệp THPT có nhiều điều chỉnh theo hướng đánh giá năng lực, giảm học thuộc máy móc, tăng yêu cầu vận dụng, tư duy và khả năng diễn đạt. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc dạy học và ôn thi môn Ngữ văn – một môn học vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật, đồng thời chịu tác động rất rõ từ tâm lý, thói quen học tập và năng lực ngôn ngữ của học sinh.

Thực tiễn cho thấy, chất lượng ôn thi Ngữ văn ở lớp 12 còn chưa đồng đều; nhiều học sinh còn tâm lý ngại học, sợ viết, thiếu kỹ năng làm bài và chưa hình thành được tư duy nghị luận độc lập. Xuất phát từ thực tế đó, tôi xin trình bày tham luận với chủ đề: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng ôn thi Tốt nghiệp THPT cho học sinh lớp 12 môn Ngữ văn”, tập trung vào những giải pháp thiết thực – sát đối tượng – và khả năng áp dụng cao.

I. Thực trạng việc ôn thi môn Ngữ văn ở lớp 12 hiện nay

1.Về phía học sinh

– Nhiều học sinh học Văn theo lối thụ động, học thuộc văn mẫu, thiếu kỹ năng phân tích và diễn đạt.

– Khả năng đọc hiểu còn yếu, đặc biệt là kỹ năng xác định yêu cầu đề, thao tác lập luận và triển khai ý.

– Tâm lý coi Ngữ văn là môn “cảm tính”, khó đạt điểm cao, từ đó thiếu động lực học tập.

2.Về phía giáo viên

– Một số giờ ôn tập còn nặng về truyền thụ kiến thức, ít thời gian cho học sinh thực hành viết.

– Việc phân hóa đối tượng học sinh trong ôn thi đôi khi chưa thực sự rõ nét.

– Chưa khai thác triệt để công nghệ và các hình thức dạy học mới trong ôn luyện.

II. Các giải pháp nâng cao chất lượng ôn thi môn Ngữ văn lớp 12

1. Phân loại đối tượng học sinh để xây dựng kế hoạch ôn tập phù hợp

Đây là giải pháp cốt lõi và mang tính nền tảng.

– Chia học sinh thành các nhóm:

+ Nhóm yếu – trung bình: tập trung rèn kỹ năng đọc hiểu, viết đoạn, làm đúng yêu cầu đề.

+ Nhóm khá: nâng cao kỹ năng lập luận, dẫn chứng, diễn đạt.

+ Nhóm giỏi: rèn tư duy phản biện, sáng tạo, cách viết có chiều sâu.

– Xây dựng mục tiêu điểm số cụ thể cho từng nhóm học sinh, giúp các em học đúng sức, đúng hướng, tránh tâm lý quá tải hoặc buông xuôi.

 Giải pháp này giúp tối ưu hiệu quả ôn thi, không dàn trải, không “cào bằng”.

2. Đổi mới phương pháp ôn thi theo hướng “dạy kỹ năng – giảm học thuộc”

– Chuyển trọng tâm từ “học thuộc bài văn mẫu” sang rèn kỹ năng làm bài:

+ Kỹ năng đọc hiểu văn bản.

+ Kỹ năng phân tích đề.

+ Kỹ năng lập dàn ý nhanh.

+ Kỹ năng viết đoạn và bài văn nghị luận.

– Mỗi tiết ôn tập cần có sản phẩm cụ thể của học sinh: đoạn văn, dàn ý, mở bài, kết bài, câu nghị luận xã hội…

– Học sinh được “làm” nhiều hơn “nghe”, từ đó hình thành phản xạ làm bài thi.

3. Tăng cường rèn luyện kỹ năng viết – giải pháp then chốt nâng điểm

– Tổ chức cho học sinh viết thường xuyên, từ đoạn ngắn đến bài hoàn chỉnh.

– Áp dụng hình thức:

+ Viết nhanh 10–15 phút đầu giờ.

+ Chữa bài mẫu kết hợp sửa lỗi cụ thể: lỗi diễn đạt, lỗi lập luận, lỗi chính tả.

– Khuyến khích học sinh viết theo cách hiểu riêng, không sao chép văn mẫu.

Viết tốt là yếu tố quyết định để nâng điểm từ trung bình lên khá, từ khá lên giỏi.

4. Giải pháp sáng tạo: Xây dựng “ngân hàng ý tưởng” cho học sinh

Đây là giải pháp mang tính đột phá trong ôn thi Ngữ văn.

– Mỗi học sinh có một sổ tay Ngữ văn ghi lại:

+ Những dẫn chứng hay.

+ Những câu mở bài, kết bài ấn tượng.

+ Những cách lí giải, bình luận độc đáo.

– Giáo viên hướng dẫn học sinh biến kiến thức thành ý tưởng, không học thuộc bài viết hoàn chỉnh.

– Giải pháp này giúp học sinh:

+  Không bị “bí ý”.

+ Tăng khả năng sáng tạo.

+ Chủ động khi gặp đề mới.

5. Ứng dụng công nghệ và mạng xã hội vào ôn thi một cách tích cực

– Tạo nhóm học tập trực tuyến (Zalo, Google Classroom…) để:

+ Giao đề.

+ Chia sẻ dàn ý, bài viết tốt.

+ Hỗ trợ học sinh ngoài giờ lên lớp.

– Sử dụng video ngắn, sơ đồ tư duy, bảng so sánh để hệ thống kiến thức nhanh, dễ nhớ.