TRƯỜNG THPT A HẢI HẬU HƯỞNG ỨNG 35 NĂM VIỆT NAM ỨNG PHÓ VỚI HIV/AIDS THÁNG HÀNH ĐỘNG QUỐC GIA PHÒNG, CHỐNG HIV/AIDS NĂM 2025 VÀ NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG, CHỐNG AIDS 01/12

Chủ đề: “Đoàn kết là sức mạnh – Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”

Năm 2025 đánh dấu 35 năm Việt Nam ứng phó với HIV/AIDS – một chặng đường dài với rất nhiều nỗ lực, thành tựu và cả những hy sinh thầm lặng. Cùng với Ngày Thế giới phòng, chống AIDS 01/12, Việt Nam phát động Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS với thông điệp năm nay: “Đoàn kết là sức mạnh – Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”.

Đây không chỉ là khẩu hiệu, mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta về trách nhiệm trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng. Chiến thắng HIV/AIDS không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn xã hội.

Nhận thức đúng về HIV/AIDS chính là lá chắn đầu tiên, mạnh mẽ nhất để bảo vệ chính mình và bảo vệ cộng đồng.

I. HIV/AIDS là gì?

HIV là một chữ viết tắt của “loại vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người”.

AIDS là chữ viết tắt của “hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải” ở người. AIDS là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV. Trong giai đoạn này hệ thống miễn dịch của cơ thể bị suy yếu nên người bệnh dễ mắc các bệnh như: nhiễm khuẩn, ung thư…

II. Các con đường lây truyền HIV/AIDS.

HIV chỉ lây truyền qua ba con đường:

– Đường tình dục: Virus HIV có rất nhiều trong chất dịch sinh dục của người bị nhiễm. Do vậy, virus HIV có thể xâm nhập vào máu bạn tình qua cơ quan sinh dục. Việc sinh hoạt tình dục dù có giao hợp hay chỉ tiếp xúc cơ quan sinh dục đều có khả năng lây nhiễm.

–  Đường máu: HIV có rất nhiều trong máu người nhiễm. Do vậy việc dùng chung bơm kim tiêm, dụng cụ y tế không qua tiệt trùng với người nhiễm HIV, truyền máu của người nhiễm HIV đều làm cho bạn bị lây nhiễm HIV.

Riêng về ma túy, bản thân nó không sinh ra HIV nhưng người nghiện ma túy dễ dàng bị lây nhiễm HIV khi dùng chung bơm kim tiêm với bạn nghiện hoặc bơm kim tiêm tại tụ điểm bán thuốc.

– Đường từ mẹ sang con: Tỷ lệ trẻ em sinh ra bị nhiễm HIV từ những người mẹ bị nhiễm HIV là 25-30%. HIV có thể lây từ mẹ sang bé qua nhau thai khi bé trong bụng mẹ, qua máu và chất dịch của mẹ khi sinh hoặc qua sữa mẹ khi  mẹ cho con bú.

HIV không tồn tại lâu bên ngoài cơ thể người (chẳng hạn như trên bề mặt), và nó không thể sinh sản bên ngoài vật chủ là người. HIV sẽ không lây truyền cho người khác qua nước bọt, qua nước mắt, mồ hôi, qua muỗi, bọ ve, côn trùng khác hoặc ôm, hôn, bắt tay, dùng chung nhà vệ sinh, dùng chung bát đĩa  với người nhiễm HIV.

III. Triệu chứng: Có 04 giai đoạn nhiễm HIV

–  Giai đoạn sơ nhiễm (còn gọi là thời kỳ cửa sổ) Thời gian kéo dài từ 2 đến 6 tháng, cơ thể hoàn toàn bình thường. Xét nghiệm HIV cho kết quả âm tính (vì thế trong giai đoạn này dễ lây bệnh cho người khác nếu quan hệ tình dục không an toàn).

–  Giai đoạn nhiễm HIV không triệu chứng: Thời gian từ 5 đến 7 năm cơ thể vẫn khỏe mạnh bình thường.Xét nghiệm (+) dương tính.

–  Giai đoạn cận AIDS: Vẫn không có biểu hiện đặc trưng, xét nghiệm (+) dương tính.

–  Giai đoạn AIDS. Biểu hiện các triệu chứng sau: Gầy sút , sốt, tiêu chảy, ho kéo dài trên 1 tháng.  Xuất hiện nhiều bệnh như: ưng thư, viêm phổi, lao, viêm da, lở loét toàn thân.

HIV/AIDS không phải là bệnh xã hội, mà là một căn bệnh thật sự không phải chỉ những người dính vào tệ nạn XH mới nhiễm HIV, mà tất cả mọi người đều có thể nhiễm HIV, nếu không thực hiện các hành vi an toàn. 

IV. Phòng ngừa HIV là trách nhiệm của mỗi cá nhân

Dịch bệnh AIDS đã cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người trên thế giới, gây ra biết bao đau thương cho gia đình và cộng đồng. Tuy nhiên, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của các tổ chức xã hội và cộng đồng, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận: tốc độ lây nhiễm giảm, người nhiễm HIV được tiếp cận thuốc điều trị sớm hơn, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy vậy, nguy cơ tái bùng phát dịch vẫn còn hiện hữu. Dù đã có nhiều nỗ lực trong điều trị và xét nghiệm nhưng mỗi năm vẫn có hơn 12.000–13.000 ca nhiễm mới, cùng với hàng nghìn ca tử vong vì AIDS. Nhóm nguy cơ cao như nam quan hệ đồng giới, nhóm thanh thiếu niên và nhóm sử dụng ma túy tổng hợp đang chiếm tỷ lệ lớn trong các ca mới.Việc điều trị ARV đã được mở rộng, nhưng để đạt mục tiêu “chấm dứt AIDS” đến 2030, vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao thường khó tiếp cận dịch vụ y tế do kỳ thị xã hội và sợ lộ danh tính, khiến dịch âm thầm lan rộng. Dù cộng đồng đã tiến bộ, tình trạng kỳ thị người nhiễm HIV vẫn còn phổ biến trong gia đình, nơi làm việc và cộng đồng. Kỳ thị khiến nhiều người không dám xét nghiệm, không dám điều trị ARV, và thậm chí giấu tình trạng nhiễm, làm tăng nguy cơ lây lan.

Mỗi hành động nhỏ của chúng ta hôm nay sẽ góp phần tạo nên một cộng đồng khỏe mạnh, nhân ái và không còn rào cản với người nhiễm HIV.

– Sống lành mạnh, chung thuỷ một vợ một chồng, không quan hệ tình dục bừa bãi.

– Không tiêm chích ma túy.

– Chỉ truyền máu và các chế phẩm máu khi thật cần thiết, và chỉ nhận máu và các chế phẩm máu đã xét nghiệm HIV.

– Chỉ sử dụng bơm kim tiêm vô trùng. Không dùng chung bơm kim tiêm. Sử dụng dụng cụ đã tiệt trùng khi phẫu thuật, xăm, xỏ lỗ, châm cứu,…

– Tránh tiếp xúc trực tiếp với các dịch cơ thể của người nhiễm HIV.

– Dùng riêng đồ dùng cá nhân: dao cạo, bàn chải răng, bấm móng tay,…

– Người phụ nữ bị nhiễm HIV thì không nên có thai vì tỷ lệ lây truyền HIV sang con là 30%. Trường hợp muốn sinh con, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn về cách phòng lây nhiễm HIV cho con. Sau khi đẻ nếu có điều kiện thì nên cho trẻ dùng sữa bò thay thế sữa mẹ.

Mỗi người hãy chủ động xét nghiệm HIV, đặc biệt là các nhóm có nguy cơ cao. Phát hiện sớm giúp điều trị kịp thời; người điều trị ARV đều đặn, đạt tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện sẽ không có nguy cơ lây truyền cho bạn tình .

HIV/AIDS không ở đâu xa – nó có thể xuất hiện bất cứ lúc nào nếu chúng ta lơ là, chủ quan. Vì vậy, ngay từ hôm nay, mỗi bạn học sinh hãy trở thành một “lá chắn xanh” của chính mình và của cộng đồng. Hãy sống lành mạnh, nói không với ma túy và những hành vi nguy cơ; hãy tìm hiểu kiến thức đúng đắn về HIV để tự bảo vệ bản thân; và hơn hết, hãy biết yêu thương, tôn trọng và không kỳ thị người nhiễm HIV. Mỗi lời nói đúng, mỗi hành động đẹp, mỗi quyết định trách nhiệm của các bạn sẽ góp phần tạo nên một môi trường học đường an toàn – một thế hệ trẻ mạnh mẽ – và một tương lai Việt Nam không còn HIV/AIDS. Hãy hành động ngay hôm nay – vì chính các bạn và vì một ngày mai không còn nỗi lo HIV.